شبکیه و ماکولا
شبکیه جایی است که نور به پیام عصبی تبدیل می‌شود. آسیب ناشی از دیابت، مشکلات ماکولا، مگس‌پران و پارگی شبکیه، و نشانه‌هایی که همان روز باید بررسی شوند.
شبکیه چه کاری می‌کند؟
شبکیه لایهٔ نازک حساس به نور در ته چشم است. نور را به پیام عصبی تبدیل می‌کند و عصب بینایی این پیام را به مغز می‌برد. ماکولا مرکز شبکیه است و دید دقیق، خواندن و تشخیص چهره به آن وابسته است.
رتینوپاتی دیابتی
دیابت به مرور رگ‌های ریز شبکیه را آسیب می‌زند. با گذشت زمان بیش از نیمی از افراد دیابتی به این عارضه دچار می‌شوند و هرچه سال‌های دیابت بیشتر باشد خطر بالاتر است.
در مراحل اول معمولاً نشانه‌ای نیست. بعدها رگ‌ها ممکن است داخل چشم خونریزی کنند و لکه‌های تیرهٔ شناور یا رگه‌هایی شبیه تار عنکبوت دیده شود.
برای کم کردن خطر:
- قند خون را در محدوده‌ای که پزشکتان تعیین کرده نگه دارید.
- فشار خون و چربی خون را کنترل کنید.
- دست‌کم سالی یک بار معاینهٔ کامل با قطرهٔ گشادکننده انجام دهید.
- اگر باردارید و دیابت دارید، هرچه زودتر معاینه شوید.
درمان بسته به مرحله می‌تواند تزریق دارو داخل چشم، لیزر یا عمل ویترکتومی باشد. درمان جلوی افت بیشتر را می‌گیرد، ولی آسیب موجود را برنمی‌گرداند.
دژنراسیون ماکولای وابسته به سن
در این بیماری مرکز شبکیه با افزایش سن آسیب می‌بیند. نوع خشک شایع‌تر است و آهسته پیش می‌رود. نوع مرطوب کمتر دیده می‌شود، ولی دید را سریع‌تر می‌گیرد و در آن رگ‌های غیرطبیعی زیر ماکولا رشد می‌کنند.
سن بالای ۵۵ سال، سابقهٔ خانوادگی و سیگار از عوامل خطرند. نوع مرطوب با تزریق دارو داخل چشم درمان می‌شود. در بعضی مراحل نوع خشک مکمل‌های خاص پیشرفت را کند می‌کنند؛ خودسرانه مصرف نکنید و از پزشک بپرسید.
اگر خط‌های صاف را موج‌دار یا کج می‌بینید، همان موقع با پزشک چشم تماس بگیرید.
مگس‌پران و جرقهٔ نور
تقریباً همه با بالا رفتن سن مگس‌پران پیدا می‌کنند. ژل داخل چشم کم‌کم توده می‌شود و این توده‌ها روی شبکیه سایه می‌اندازند. مگس‌پرانی که مدت‌هاست هست، بدتر نمی‌شود و بر دید اثر ندارد، معمولاً خطری ندارد.
پارگی و جدا شدن شبکیه
جدا شدن شبکیه یک اورژانس پزشکی است. نشانه‌های آن:
- افزایش ناگهانی مگس‌پران
- جرقهٔ نور در یک یا هر دو چشم
- سایه‌ای شبیه پرده روی بخشی از دید
نزدیک‌بینی شدید، عمل قبلی چشم، ضربهٔ جدی، رتینوپاتی دیابتی و سابقهٔ فردی یا خانوادگی خطر را بیشتر می‌کنند.
پارگی‌های کوچک را معمولاً با لیزر یا انجماد درمان می‌کنند. جدا شدن بزرگ‌تر به عمل نیاز دارد و گاهی چند روش با هم به کار می‌رود. تأخیر در درمان می‌تواند بخش بیشتری از شبکیه را جدا کند و خطر از دست رفتن دائمی دید را بالا ببرد، پس با این نشانه‌ها همان موقع به پزشک چشم یا اورژانس بروید.
پرسش‌های پرتکرار
خوب می‌بینم. با دیابت باز هم معاینه لازم است؟
بله. آسیب شبکیه در مراحل اول معمولاً نشانه ندارد. بیشتر افراد دیابتی دست‌کم سالی یک بار به معاینهٔ کامل با قطرهٔ گشادکننده نیاز دارند.
تزریق داخل چشم ترسناک به نظر می‌رسد. چرا لازم است؟
در بعضی بیماری‌های شبکیه، دارو باید مستقیم به داخل چشم برسد. پزشک دلیل، روش و خطرهای آن را برای وضعیت شما توضیح می‌دهد.
درمان، دیدی را که از دست رفته برمی‌گرداند؟
در رتینوپاتی دیابتی درمان جلوی افت بیشتر را می‌گیرد، ولی آسیب موجود را برنمی‌گرداند. برای همین تشخیص زودهنگام اهمیت دارد.
برای شروع، یک معاینهٔ کامل.
برای نوبت به صفحهٔ نوبت بروید یا با پشتیبانی صحبت کنید. عینک، قطره‌ها و جواب‌های قبلی را هم آماده کنید.